GÜMRÜK
VE SAİR MEVZUATTA İHRACAT İŞLEMLERİ
DIŞ
TİCARET MEVZUATI HÜKÜMLERİNE GÖRE İHRACAT ŞEKİLLERİ
KAMBİYO
MEVZUATI HÜKÜMLERİNE GÖRE İHRACAT ÇEŞİTLERİ
4458
SAYILI GÜMRÜK KANUNU VE BUNA BAĞLI GÜMRÜK YÖNETMELİĞİ HÜKÜMLERİ
ÇERÇEVESİNDE GÜMRÜK İDARELERİNCE YAPILAN İŞLEMLER
I- GÜMRÜK VE SAİR MEVZUATTA İHRACAT İŞLEMLERİ
Türkiye’den yapılacak ihracat işlemleri, 4458 sayılı Gümrük
Kanunu’nun İhracat Rejimine ilişkin hükümler Başlıklı Dördüncü
Ayırımının 150 ila 151 inci maddeleri ile Gümrük Yönetmeliğinin
642 ile 653 üncü maddeleri ve 06.01.1996 tarih 22515 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan 22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren İhracat Rejimi
Kararı'na dayanılarak hazırlanan İhracat Yönetmeliği, Tebliğ
ve Türkiye’den yapılacak ihracatlara ilişkin olarak hazırlanan
Genelge hükümleri ile düzenlenmiştir. Burada amaç, ihracatın
ülke ekonomisi yararına düzenlenmesini, desteklenmesini,
geliştirilmesini sağlamak ve ihracat işlemlerinde yetkili
mercii ve uygulanacak esasları belirlemektir.
1- İhracatın Tanımı
A- İhracat Yönetmeliğine Göre Tanımı
Bir malın veya değerin yürürlükteki İhracat Mevzuatı
ile Gümrük Mevzuatı'na uygun şekilde fiili ihracatının
yapılması ve Kambiyo Mevzuatı'na göre bedelinin
(bedelsiz ihracat hariç) yurda getirilmesi veyahut Müsteşarlıkça
ihracat olarak kabul edilecek sair çıkışlardır.
B- 4458 Sayılı Gümrük Kanununa Göre Tanımı
İhracat Rejimi, serbest dolaşımda bulunan eşyanın ihraç
amacıyla Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkışına ilişkin
hükümlerin uygulandığı rejim olarak tanımlanmıştır.
İhracat, ticaret politikası önlemleri ve gerektiği takdirde
ihracat vergileri de dahil olmak üzere çıkış işlemlerine
ilişkin hükümlerin uygulanmasıyla gerçekleştirilir.
Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edilecek eşya, ihracata
ilişkin gümrük beyannamesi ile yetkili gümrük idaresine
beyan edilir.
Türkiye Gümrük Bölgesinden çıkacak eşyanın gümrük beyannamesine
tabi olmayacağı hal ve şartlar Gümrük Yönetmeliğinde belirlenmiştir.
İhraç eşyası, buna ilişkin gümrük beyannamesinin tescili
sırasında bulunduğu durum ve niteliğini gümrük denetiminden
çıktığı sırada da aynen muhafaza etmesi ve bu haliyle Türkiye
Gümrük Bölgesini terk etmesi koşuluyla fiilen ihraç edilmiş
sayılır. Bu durumda, ihraç eşyası üzerindeki gümrük denetimi
sona erer.
II- DIŞ TİCARET MEVZUATI HÜKÜMLERİNE GÖRE
İHRACAT ŞEKİLLERİ
06.01.1996 tarihli, 22515 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren İhracat Yönetmeliğinde ihracat şekilleri
belirlenmiştir.
A- Özellik Arz Etmeyen İhracat
B- Kayda Bağlı İhracat
C- Kredili İhracat
D- Konsinye İhracat
E- İthal Edilmiş Malların İhracı
F- Serbest Bölgelere Yapılacak İhracat
G- Bağlı Muamele veya Takas Yoluyla
Yapılacak İhracat
H- Ticari Kiralama Yoluyla Yapılacak İhracat
I- Transit Ticaret
J- Bedelsiz İhracat
K- Yurt Dışı Müteahhitlik Hizmetleri
Kapsamında Yapılacak İhracat
L- Dolaylı Ofset Yoluyla Yapılacak İhracat
M- Yurt Dışı Fuar ve Sergilere Katılım
A- Özellik Arz Etmeyen İhracat
İhracatçılar, özellik arz etmeyen ihracatta, ihracatçı
birliklerine onaylattıkları gümrük beyannamesi ile birlikte,
ihracatın yapılacağı gümrük idaresine müracaat ederler.
B- Kayda Bağlı İhracat
Kayda Bağlı İhracat listesi kapsamında yer alan malların
ihracatında ihracatçılar, gümrük beyannamesi ile birlikte
kayıt için ilgili ihracatçı birliklerine müracaat ederler.
Birlikler onayladıkları gümrük beyannamelerine kayıt meşruhatı
düşerek, gümrük idarelerine tevdi edilmek üzere ihracatçıya
verirler. İhracatçılar, birliklerce kayıt meşruhatı düşülerek
onaylanmış gümrük beyannamesi ile birlikte ihracatın yapılacağı
gümrük idaresine müracaat ederler.
C- Kredili İhracat
Kredili ihracat talepleri ile ilgili müracaatlar mal cinsi,
ödeme planı ve ödeme süresini içeren satış sözleşmesinin
aslı ve Türkçe tercümesi ile birlikte ihracatçı birliklerine
yapılır.
Madde ve/veya ülke politikası açısından Dış Ticaret Müsteşarlığınca
getirilebilecek düzenlemeler kapsamındaki mallarla ilgili
kredili ihracat talepleri bu Müsteşarlığın görüşü alındıktan
sonra, bunun dışında kalan mallara ilişkin talepler ise
satış sözleşmesinde belirtilen esaslar dahilinde doğrudan
ihracatçı birliklerince sonuçlandırılır.
Kredili ihracat taleplerinin uygun görülmesi halinde ihracatçı
birliklerince gümrük beyannamesi üzerine kredili ihracat
meşruhatı düşülerek onaylanır.
Fiili ihraç tarihinde başlayan kredili ihracat süresi tüketim
mallarında iki (2) yıl, yatırım mallarında beş (5) yıldır.
D- Konsinye İhracat
Konsinye ihracat talepleri ilgili ihracatçı birliklerine
yapılır. Madde ve/veya ülke politikası açısından Dış Ticaret
Müsteşarlığınca getirilebilecek düzenlemeler kapsamındaki
mallarla ilgili konsinye ihraç talepleri Müsteşarlığın görüşü
alındıktan sonra, bunun dışında kalan mallara ilişkin talepler
ise doğrudan ihracatçı birliklerince sonuçlandırılır.
Konsinye ihracata izin verilmesi halinde ihracatçı birliklerince
gümrük beyannamesi üzerine konsinye ihracat meşruhatı düşülerek
onaylanır.
Konsinye ihracat meşruhatı düşülerek onaylanan gümrük beyannamelerinin
90 (doksan) gün içinde gümrük idarelerine tevdii gerekmektedir.
İhracatçılar, konsinye olarak gönderilen malların kesin
satışının yapılmasını müteakip 30 (otuz) gün içinde durumu,
kendileri tarafından düzenlenmiş kesin satış faturası veya
örneği ve gerekli diğer belgeler ile birlikte izni veren
ihracatçı birliklerine ve aracı bankaya bildirirler.
Konsinye olarak gönderilen malların fiili ihraç tarihinden
itibaren bir yıl içinde kesin satışının yapılması gerekir.
Bu süre, bitiminden önce başvurulmak kaydıyla haklı ve zorunlu
nedenlerle izni veren merci tarafından toplam bir yıla kadar
uzatılabilir.
Süresi içinde satışı yapılan malların Kambiyo Mevzuatı'na
göre bedellerinin, satılamaması halinde ise malların Gümrük
Mevzuatı çerçevesinde yurda getirilmesi gerekir.
E- İthal Edilmiş Malların İhracı
İthalat Rejimi çerçevesinde ithal edilmiş ve vergileri
ödenmiş bulunan yabancı menşeli yeni veya kullanılmış malların
ihracı özellik arz etmeyen ihracat kapsamında yapılır. Ancak,
ihracatın desteklenmesine yönelik mevzuat, yatırım mevzuatı
ile Gümrük Mevzuatı'nın mahrecine iade hükümleri saklıdır.
F- Serbest Bölgelere Yapılacak İhracat
Serbest bölgelere yapılacak ihracat, İhracat Mevzuatı hükümlerine
tabidir.
G- Bağlı Muamele veya Takas Yoluyla Yapılacak İhracat
Bağlı muamele veya takas talepleri, yabancı firma veya
firmalar ile yapılan bağlı muamele veya takas anlaşması
ve Bağlı Muamele Veya Takas Başvuru Formundan altı nüsha
eklenmek suretiyle bir müracaat yazısı ile birlikte üye
olunan veya bulunulan bölgedeki ihracatçı birliklerine yapılır.
Bağlı muamele veya takas anlaşmasının; ithal ve ihraç edilecek
malların cinsi, standardı, kalitesi, teslim şekli, teslim
yeri, birim ithal ve ihraç fiyatları, değer tutarları ve
anlaşmanın geçerlilik süresini içermesi gereklidir.
Bağlı muamele veya takas konusu karşılıklı ödemelerin mal
veya kısmen nakit ve/veya ölçülebilir olması kaydıyla hizmet
ile ödenmesi mümkün bulunmaktadır. Bağlı muamele veya takas
izinlerinin süresi, 6 ayı aşmamak kaydıyla firmanın yaptığı
anlaşmada yer alan süre kadardır. Bu süre, bitiminden önce
başvurmak kaydıyla izni veren merci tarafından iki yıla
kadar uzatılabilir.
H- Ticari Kiralama Yoluyla Yapılacak İhracat
Ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracata ilişkin talepler,
yurt dışındaki firma veya kuruluşla yapılan; kiralanacak
malın cinsi, teknik özellikleri, G.T.İ.P.'u, miktarı, birim
fiyatı, değer tutarı, kira süresi, kira bedeli ve bu bedelin
ödenme şekil ve zamanı, teslim yeri gibi bilgileri içeren
kira sözleşmesi ile birlikte Ticari Kiralama Yoluyla Yapılacak
İhracata İlişkin Başvuru Formundan 5 nüsha doldurulmak suretiyle
Dış Ticaret Müsteşarlığı'na (İhracat Genel Müdürlüğü) yapılır.
Ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracatta süre bir yıldır.
Bu süre, bitiminden önce başvurulmak kaydıyla haklı ve zorunlu
nedenlerle izni veren merci tarafından toplam bir yıla kadar
uzatılabilir.
Ticari kiralamaya konu malın yurt dışında kesin satışına
ilişkin talepler, ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracat
izninin bitiş tarihinden önce başvurulmak kaydıyla, satış
sözleşmesine istinaden Dış Ticaret Müsteşarlığı (İhracat
Genel Müdürlüğü) tarafından sonuçlandırılır.
Ticari kiralama yoluyla yurt dışına gönderilen malın ve
kira bedelinin izin süresinin bitiminden,
Ticari kiralamaya konu malın kesin satışı halinde satış
bedelinin kesin satış faturası tarihinden itibaren 30 gün
içerisinde yurda getirilmesi zorunludur.
I- Transit Ticaret
Transit ticaret talepleri, "Transit Ticaret Formu" düzenlenmek
suretiyle bankalara yapılır.
Transit ticarete konu olan mallarla ilgili olarak, ithalata
ve ihracata ilişkin vergi, resim, harç ve fon tahsil edilmez,
Gümrük idarelerince verilebilecek izne istinaden malların
Türk gümrük hattını aşarak işçilik görmek üzere fiktif depo
veya antrepolara alınması "fiili ithal" hükmünde değildir.
Uluslararası anlaşmalarla ticareti yasaklanmış mallar ile
Müsteşarlığın madde politikası itibariyle transit ticaretinin
yapılmasını uygun görmediği mallar transit ticarete konu
olamaz.
İthalat ve ihracat yapılması yasaklanmış ülkelerle transit
ticaret yapılamaz.
J- Bedelsiz İhracat
Bedeli yürürlükteki Kambiyo Mevzuatı çerçevesinde yurda
getirilmesi gerekli olmaksızın yurt dışına kesin olarak
mal çıkışı.
a) Gerçek veya tüzel kişiler tarafından götürülen veya
gönderilen hediyeler, miktarı ticari teamüllere uygun numuneler
ile reklam ve tanıtım eşyaları,
b) Daha önce usulüne uygun olarak ihraç edilmiş malların
bedelsiz gönderilmesinin ticari örf ve adetlere uygun parçaları,
fireleri ile garantili olarak ihraç edilen malların garanti
süresi içinde yenilenmesi gereken parçaları,
c) Yabancı misyon mensuplarının, Türkiye'de çalışan yabancıların,
yurt dışına hane nakli suretiyle gidecek Türk vatandaşlarının,
daimi veya geçici görevle yurt dışına giden kamu görevlilerinin,
bu durumlarının ilgili mercilerce belgelenmesi şartıyla
beraberlerinde götürecekleri, gönderecekleri veya adlarına
gönderilecek eşya ve taşıtlar,
d) Yurt dışında yerleşik tüzel kişiler, yabancı turistler
ve yurt dışında ikamet eden Türk vatandaşlarının beraberlerinde
götürecekleri, gönderecekleri veya adlarına gönderilecek
eşya ve taşıtlar.
(a) ve (b) bendlerinde yer alan mallardan değeri l0.000
ABD dolarını aşmayanların bedelsiz ihraç talepleri, Bedelsiz
İhracat Formu doldurulmak suretiyle doğrudan gümrüklere
yapılır.
Değeri l0.000 ABD dolarından fazla olanların bedelsiz ihraç
talepleri, Bedelsiz İhracat Formundan 3 nüsha doldurulmak
suretiyle ilgili ihracatçı birliğine yapılır. İhracatçı
birliği değeri 25.000 ABD Dolarına kadar olan bedelsiz ihraç
taleplerini kendileri sonuçlandırır. 25.000 ABD Dolarının
üzerindeki talepleri görüşleriyle birlikte Dış Ticaret Müsteşarlığı'na
intikal ettirirler.
(c) ve (d) bendleri çerçevesinde yapılacak bedelsiz ihracata,
doğrudan gümrüklerce müsaade edilir.
Bedelsiz ihraç izinlerinin geçerlilik süresi 1 yıldır.
Kanun, Kararname ve uluslararası anlaşmalarla ihracı yasaklanmış
malların bedelsiz olarak ihracına izin verilmez. İhracı
kendi mevzuatı uyarınca belli bir merciin ön iznine bağlı
malların bedelsiz olarak ihracı, ilgili merciin ön iznine
istinaden mümkündür.
Bedelsiz ihracat yoluyla yurt dışına gönderilen mal ve
eşyalar, ihracatta uygulanan desteklerden yararlandırılmaz.
Bedelsiz ihracat, Türk Standartlarının Uygulanması Hakkındaki
Tüzük hükümlerine tabi değildir.
(a), (c) ve (d) bendleri kapsamında yapılacak bedelsiz
ihracatta ihracatçı birliğine üye olma şartı aranmaz.
K- Yurt Dışı Müteahhitlik Hizmetleri Kapsamında Yapılacak
İhracat
L- Dolaylı Ofset Yoluyla Yapılacak İhracat
M- Yurt Dışı Fuar ve Sergilere Katılım
III- KAMBİYO MEVZUATI HÜKÜMLERİNE GÖRE
İHRACAT ÇEŞİTLERİ
A- Ödeme Şekillerine Göre İhracat
Türleri
Peşin Ödeme
Alıcı Firma Prefinansmanı
Akreditifli Ödeme
Vesaik Mukabili Ödeme
Mal Mukabili Ödeme
Bağlı Muamele Veya
Takas
B- Döviz Transferleri Yapılıp
Yapılmamasına Göre İhracat Türleri
Bedelli İhracat
Bedelsiz İhracat
C- Gümrük İşlemlerine Göre İhracat Çeşitleri
Kati İhracat
Bedelsiz İhracat
Geçici İhracat
IV- 4458 SAYILI GÜMRÜK KANUNU
VE BUNA BAĞLI GÜMRÜK YÖNETMELİĞİ HÜKÜMLERİ ÇERÇEVESİNDE
GÜMRÜK İDARELERİNCE YAPILAN İŞLEMLER
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 150. maddesinde belirtildiği
üzere Türkiye’den kesin çıkarılacak eşyanın ilgili Gümrük
İdaresine yazılı olarak bildirilmesi zorunludur. İhracat
işlemlerinde “Tek Tip Gümrük Beyannamesi” kullanılır. Türkiye
Gümrük Bölgesinden çıkacak eşyanın gümrük beyannamesine
tabi olmayacağı hal ve şartlar Gümrük Yönetmeliğinde belirlenmiştir.
Gümrük Beyannamesi ya doğrudan doğruya mal sahipleri veya
kanuni mümessilleri veya vekilleri tarafından düzenlenir.
A- Gümrük Beyannamesine Aşağıdaki
Bilgiler
Kaydedilir:
Gönderen / ihracatçı
Alıcı
Mali müşavir / serbest muhasebeci
Beyan sahibi/temsilcisi
Çıkış / ihracat ülkesi
Menşe ülke
Gideceği ülke
Çıkıştaki aracın kimliği ve kayıtlı olduğu ülke
Teslim şekli
Sınırı geçecek hareketli taşıt aracının kimliği ve kayıtlı
olduğu ülke
Döviz ve toplam fatura bedeli
Sınırdaki taşıma şekli
Yükleme yeri
Çıkış gümrük idaresi
Kapların ve eşyanın tanımı
Brüt ağırlık (kg)
Net ağırlık
Sorumlu
Gümrük beyannameleri üzerinde kazıntı ve silinti yapılamaz.
Gümrük beyannamelerinin tescili için ibrazından sonra beyan
edilen eşyanın cins, nev’i, nitelik ve birim fiyatı bakımından
herhangi bir düzeltme yapılamaz.
Gümrük beyannamelerinin tescili gümrüklerde tutulan deftere
usulü dairesinde kayıt olunmak, üzerine kayıt sıra numarası,
tarih ve resmi mühür konulması ile tamam olur.
B- İhracat İşlemlerinde Gümrükte Aranan Belgeler
Eşyanın Faturası
Gerektiği Hallerde Çeki Listesi
Orman/Tekel Nakliye Tezkeresi: (Orman ürünlerinin
ihracı için istihsal yerinden, tekele tabi eşyada ise bu
idarece tanzim olunarak verilen belgelerdir.) (6831 sayılı
Orman Kanunu’na göre)
Bitki ve Parçaları İçin Sağlık Belgesi: (6968 sayılı
Zirai Mücadele ve Karantina Kanunu’na göre)
Kontrole Tabi Eşyada Kontrol Belgesi: (1705 sayılı
Ticarette Tağşişin Men’i ve İhracatın Murakabesi ve Koruması
Hakkında Kanun’a göre)
Tekele Tabi Eşyada, Bu İdarece Verilen Nakliye Tezkeresi:
(1177 sayılı Tütün ve Tütün Tekeli Kanunu’na göre)
İhracı İlgili İdarelerin İznine Tabi Eşya İçin Yetkili
Makamlarınca Verilen İzin Kağıtları
Gerektiğinde Eşyanın Yükleneceği Nakil Aracının Geleceğini
Bildirir Acenta Veya Kumpanya Belgesi
Dış Ticaret Rejimi Ve Türk Parası Kıymetini Koruma Karar
Ve Tebliğlerinin Gerektirdiği Diğer Belgeler: (Lisans,
acenta mektubu, tescil beyannamesi, banka mektubu, taahhüt
beyannamesi gibi)
Kumanya Listesi: (Çıkış yapan deniz, kara ve hava
nakil araçlarına verilecek kumanyaların kayıtlı
olduğu belgedir. Bu belge beyanname addolunarak, gümrük
işlemleri bunlar üzerinde yürütülür.)
Standardizasyon Kontrol Belgesi: (Çıkışı standardizasyon
kontrolüne tabi tutulmuş maddelerin (Antepfıstığı, pamuk,
yemeklik zeytinyağı, palamut v.b.) ihracatında aranılan
belgedir. Bu belgeye sahip olmayan mezkur maddelerin çıkışına
gümrüklerce hiçbir surette izin verilmez.)
Yabancı Ülkelere Seyahat Edenlere Ait Geçici Çıkış Beyannamesi
ve Taahhütnamesi: (İkametgahı Türkiye’de bulunan Türk
ve yabancı gerçek ve tüzel kişilerin, yabancı memleketlere
geçici olarak çıkaracakları ve en geç iki yıl içerisinde
geri getirecekleri, kendilerine ait taşıtlar için
düzenlenen belgedir.) (Triptik veya Gümrük Geçiş Karnesi
ibraz edilmediği takdirde.)
Yukarıda belirtildiği gibi gerekli bilgi ve belgeleri ihtiva
edecek şekilde usulüne uygun olarak düzenlenmiş, ihracatçı
ve varsa komisyoncusu tarafından da imzalanmış olan gümrük
beyannamesi Gümrük İdaresinin çıkış manifesto servisince,
çıkış tescil defterine (her mali yıl başından itibaren 1’den
başlayan numara verilen, sayfaları resmi mühür ile mühürlü
ve kaç sayfadan ibaret olduğu sonunda yazılı bulunan deftere)
sıra numarasıyla kaydedilmek, tarih vurulmak, tescil memurunca
beyannamenin ilgili sütununa isim yazılmak, imzalanmak ve
resmi mühürle mühürlenmek suretiyle tamam olur. Tescilin
amacı ilgili evrağa resmiyet kazandırmaktır. Çıkış beyannamesinin
belirtilen şekilde tescil edilmesiyle birlikte gümrük idaresinde
ihracat için işlem başlamış olur.
C- Çıkış Eşyasının Muayenesi ve Taşıta Yüklenmesi
Eşyanın muayenesi 4458 sayılı Gümrük Kanununun 66 ıncı maddesi
hükmü gereğince, bunların gümrük idarelerince konulmasına
izin verilen yerlerde ve antrepolarda yapılır. Bu yerler
dışında da eşya muayenesi yapılmasına ilişkin usul ve esaslar
yönetmelikle belirlenir. Eşyanın fiziki muayenesi Gümrük
Yönetmeliğinin 205 inci maddesinde belirlenen usuller çerçevesinde
yapılır.
Çıkış işlemlerinde muayenenin yapılabilmesi için eşyanın
tamamının muayeneye arz edilmesi gerekir. Ancak, başka başka
yerlerden veya kısım kısım gelmekte olduğu tevsik edilen
eşya ile döküm halindeki eşyanın ve standardizasyon kontrolü
yapılan maddeler ve çabuk bozulacak kan, insan dokusu, ilaç
ve balık, sebze ve meyve gibi eşyanın sözü edilen yerlerde
tamamı hazır bulundurulmadan veya deniz üstünde mavuna veya
vapura veya vagona ve diğer kara taşıtlarına yükletilirken
muayenesinin yapılmasına gümrük idare amirlerince izin verilebilir.
D- İhracatın Yapılacağı Ülkeye Göre İşlemler
1- Avrupa Birliği (AB) Ülkelerine İhracat
AB ile Türkiye arasındaki ticarette ATR.1 ve ATR.3 olarak
kullanılan dolaşım belgeleri, Gümrük Birliği Anlaşması imzalandıktan
sonra sadece ATR olarak kullanılmaya devam etmektedir, ATR.3
Belgesi kullanımdan kaldırılmıştır. Avrupa Birliğine yapılan
ihracatta, malların Katma Protokol gereğince tavizli gümrük
indiriminden yararlanılması amacıyla ATR Dolaşım Belgesinin
ihracatçı ülke yetkilileri tarafından düzenlenip gümrük
idarelerince vize edilmesi öngörülmektedir.
İhracatçı, bağlı bulunduğu odadan aldığı ATR Belgesini
eksiksiz ve tam olarak doldurmalı ve odaya onaylatmalıdır.
5 nüsha olarak doldurulan Dolaşım Belgesine, 1 Adet Fatura
Sureti ve Dilekçe eklenmektedir.
Dolaşım Belgesinin yeşil renkte zemini olan ilk nüshaları
ihracatçıya verilmektedir. Beyaz renkli olan nüsha ise Gümrük
İdaresinde kalmaktadır. Diğer 2 nüsha da fiili ihracatı
takip eden ilk işgünü içinde Gümrük İdaresince ilgili odaya
gönderilmektedir.
Ayrıca, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile demir çelik ürünlerinde
(AKÇT ürünleri) parafe ettiği Serbest Ticaret Anlaşması
kapsamı ürünlerin ihracatında EUR-1 Belgesinin düzenlenmesi
gerekmektedir.
2- EFTA Ülkelerine İhracat
Türkiye ile EFTA Ülkeleri arasında mevcut olan Serbest
Ticaret Anlaşması gereği, EUR.I. Belgeleri, EFTA Üyesi Ülkelere
( İsviçre, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn) yapılan ihracatta
aranan belgedir. Bu belge, TOBB- Türkiye Odalar ve Borsalar
Birliği'ne bağlı ihracatçının üyesi olduğu Oda'larca tasdiklenmektedir.
Bu belgenin temininde başvuru ve onay mercii ihracatçının
bağlı bulunduğu Oda'dır. Önce EUR.I. formu temin edilerek
doldurulur ve buna dilekçe, gerçek fatura (Maliye Bakanlığı'ndan
onaylı kontrol makbuzu veya noter tasdikli ticari fatura)
ve talepname eklenerek Oda'ya müracaat edilir.
3- Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GSP) Kapsamında
Türkiye'ye Taviz Tanıyan Ülkelere İhracat
a) Özel Menşe Şahadetnamesi: Genelleştirilmiş Preferanslar
Sisteminin sağladığı tavizli gümrük oranlarından yararlanılması
için preferans tanıyan ülkelere yapılacak ihracatta özel
bir menşe şahadetnamesi düzenlenmesi gerekmektedir.
Ülkemiz bu sistem çerçevesinde ABD, Avustralya, Kanada,
Japonya, Yeni Zelanda, Rusya Federasyonu preferanslarından
yararlanmaktadır.
Tavizlerden yararlanılabilmesi için ihracatın ilgili ülkelerden
birine yapılması ve malın o ülkenin taviz tanıdığı GSP listesinde
ismen yer alması gerekmektedir. Belgenin tanımında aranacak
en önemli konu menşe kriteridir. 4 nüsha olarak eksiksiz
ve usulüne uygun olarak doldurulan özel menşe şahadetnameleri
odalarca beyan tasdiki işlemine tabi olmaktadır. Odalarca
düzenlenmesinden sonra bir yazı ekinde Dış Ticaret Müsteşarlığı'na
ve Bölge Müdürlüğüne gönderilmektedir. Buralardan da alınan
onaydan sonra iki örneği ihracatçıya geri verilmektedir.
Rusya Federasyonuna GSP kapsamında yapılan ihracatta menşe
şahadetnamesinin DTM (Anlaşmalar Genel Müdürlüğü) tarafından
23 nolu kaşe ile onaylatılması gerekmektedir. Avusturalya
ve Yeni Zelanda için resmi tasdik gerekmemektedir.
4- Rusya Federasyonu'na Doğal Gaz Kapsamında Yapılacak
İhracat
Rusya Federasyonu'ndan alınan doğal gaz karşılığı bu ülkeye
ihracat yapılmaktadır. Bu kapsamda yapılacak ihracata ilişkin
mal listeleri yıllık olarak belirlenmekte ve yayınlanmaktadır.
Doğal gaz kapsamında Rusya Federasyonu'na yapılacak ihracatta,
ihracatçıların DTM'na başvurmaları ve ihracatlarını kaydettirmeleri
gerekmektedir.
5- Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Ambargo Kararları
Uyarınca İhracatın Denetime Tabi Olduğu Ülkelere İhracat
a) Irak
Gıda İlaç ve Tıbbı Malzeme: Irak'a yönelik
gıda, ilaç ve tıbbi malzeme ihracı, ilgili İhracatçı Birliğine
bilgi vermek kaydıyla serbesttir.
Diğer Temel Sivil İhtiyaç Maddeleri:
Bu tür malların Irak'a ihracı, Birleşmiş Milletler Yaptırımlar
Komitesi'nin iznine bağlıdır. Firmalar ihraç etmek istediği
malı, ilgili Birlik kanalıyla DTM'ye intikal ettirmekte,
Müsteşarlık ise bu talepleri Dışişleri Bakanlığı aracılığı
ile Birleşmiş Milletler Yaptırımlar Komitesi'ne göndermektedir.
Firmaların talepleri Birleşmiş Milletler Yaptırımlar Komitesi'nden
gelen cevaba (olumlu/olumsuz) göre sonuçlandırılmaktadır.
Ödeme Şekilleri: Irak'a yönelik ihracatta,
sadece peşin döviz, gayri kabili rücu akreditif ve prefinansman
ödeme şekilleri kabul edilmektedir.
İthalat: Irak'tan ithalat, Birleşmiş Milletler
Yaptırımlar Komitesi tarafından yasaklanmıştır.
b) Hırvatistan ve Bosna – Hersek
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin Yugoslavya Federal
Cumhuriyeti'ne (Sırbistan-Karadağ) uygulanan yaptırımları
kuvvetlendiren 820 (1993) sayılı Kararı uyarınca;
Hırvatistan Cumhuriyeti'nin, Birleşmiş Milletler Kontrolü
altındaki bölgesine ve Bosna-Hersek Cumhuriyeti'nin Bosna-Sırp
kuvvetlerinin kontrolü altındaki bölgelerine yapılacak transit
ticarete, transit geçiş dahil her türlü ihracat ile bu ülkeden
yapılacak ithalata, yalnızca, sırasıyla Hırvatistan Cumhuriyeti
Hükümeti'nden ve Bosna-Hersek Cumhuriyeti Hükümeti'nden
alınacak izin ile müsaade edilmesi;
Ancak, uluslararası insani kuruluşlarca tedarik edilerek
dağıtımı yapılan hayati öneme haiz ilaç, tıbbi malzeme ve
gıda maddelerinin bu uygulamanın dışında tutulması; öngörülmüştür.
Söz konusu durum ve Hırvatistan'ın Birleşmiş Milletler
koruması altındaki bölgelerinin yer aldığı liste tüm İhracatçı
Birliklerinde ve Gümrükler Genel Müdürlüğü'nde mevcuttur.
Hırvatistan ve Bosna-Hersek'in kendi kontrolleri altındaki
bölgelerden ise ihracat ve ithalat serbesttir.
c) Libya
BM Güvenlik Konseyi'nin 883 sayılı Kararı'nın 5. maddesi
ile bazı malların Libya'ya satılması veya söz konusu malların
üretimi veya bakımı için kullanılacak her çeşit malzemenin
sağlanması veya bu konuda lisans verilmesi yasaklanmıştır.
6- İhraç Konusu Ürüne Göre İşlemler
a) İhracatta Zorunlu Uygulamada Bulunan Standartlar
*İhraç konusu malların, yürürlükte olan denetim tüzükleri
ile uygulamada bulunan zorunlu standartlara uygun bulunduğunu
ve ihraç edilebilecek nitelikte olduklarını göstermek bakımından
Dış Ticaret Müsteşarlığı, Taşra Teşkilatı Bölge Müdürlükleri
bünyesindeki Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenleri
Grup Başkanlıkları'ndan "Kontrol Belgesi"nin temini gerekmektedir.
Bu belgenin, ihracat sırasında ilgili Gümrüğe ibrazı zorunludur.
*İhracatçı veya temsilcisi, Dış Ticarette Standardizasyon
Denetmenleri Grup Başkanlıkları'ndan Kontrol Beyannamesi'ni
temin ederek doldurur. Başvuru belgelerini söz konusu Başkanlıklara
teslim ederek, ihraç edilecek malın standartlara uygunluğunun
tespiti amacıyla bir görevli eşliğinde malın kontrolünü
yaptırır. Görevli belgeyi düzenler ve Grup Başkanlığının
onayı sonrası ihracatçıya verir.
*Denetlemenin en geç 24 saat içinde, depo, antrepo
veya işleme yerinden denetlemeye en elverişli olanında,
ihracatçı veya temsilcisi de hazır bulunmak suretiyle, mal
standardındaki kriterlere göre yapılması öngörülmektedir.
Belgenin teminine harcanan zaman, partinin büyüklüğüne,
ürünün bulunduğu mesafeye göre değişmektedir.
*Dış Ticaret Müsteşarlığı, İhracatta Zorunlu uygulamada
bulunan Türk Standartlarına uymayan malların ihracına, ithalatçının
talebinin tevsiki halinde, gerekli incelemeyi yaparak izin
verebilir veya gerekli görülen durumlarda, standardın bazı
maddelerinin uygulanmasına talimat yolu ile istisna getirebilir.
b) Kontrol Belgesinin Aranmadığı Durumlar
*İhraç konusu malla ilgili olarak alınmış TS-EN-ISO 9000
veya ISO 9000 veya EN 29000 belgesinin ya da gerektiğinde
malın özelliğine göre Dış Ticaret Müsteşarlığınca istenebilecek
ilave belge ve/veya analiz raporlarının gümrük idarelerine
ibrazı halinde,
*İhraç konusu ürünle ilgili Ticari Kalite Denetim Yeterlilik
Belgesinin ve gerektiğinde malın özelliğine göre Dış Ticaret
Müsteşarlığınca istenebilecek ilave belge ve/veya analiz
raporlarının ilgili gümrük idaresine ibrazı halinde,
*Yurtdışında inşaat, tesisat ve montaj işi alan müteahhitler
tarafından işçilerin ihtiyacı olan ve zorunlu standart kapsamındaki
maddelerin ihracatında, ilgili merci tarafından düzenlenecek
ihraç müsaadesinin ilgili gümrük idaresine ibrazı halinde,
*Hariçte işleme yoluyla yapılacak ihracatta (geçici ihracat),
*Bedelsiz ihracat kapsamında yapılacak ihracatta, "Kontrol
Belgesi" aranmayacaktır.
c) Uluslararası Orijin ve Bitki Sağlık Sertifikası
Bitki ve bitkisel ürün ihracatçısının, satacağı ürünlerde
hastalık, zararlı maddeler ve ilaç kalıntılarının bulunmadığını
gösterir "Uluslararası Orijin ve Bitki Sağlık Sertifikası"
adlı belgeyi temin etmesi gerekmektedir. Konu ile muhatap
kurum, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Tarım İl Müdürlükleridir.
İhracatçı, bu belgeyi temin etmek için, Tarım ve Köyişleri
Bakanlığı Ankara İl Müdürlüğü Bitki Koruma Şubesinden Zirai
Karantina Servisi Bitki İhraç Dilekçesinin bir örneği ve
teknik yardım ücretinin yatırıldığına dair makbuz ile müracaat
etmekte ve böylece işlemi başlatmaktadır.
Başvuru üzerine kontrolör alınarak ürünün yüklendiği yerde
ürünün hijyenik kontrolü yapılır. Kontrolör belgeyi tanzim
ederek imzalar. Ortadoğu ve Körfez ülkeleri, bu belgenin
ayrıca Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Dışişleri Bakanlığı
ve kendi Büyükelçilikleri tarafından da tasdiklenmesini
istemektedirler. Bunun yanı sıra, alıcı ülkelerin istekleri
doğrultusunda yapılan laboratuar analiz raporları da bu
belgeye eklenmektedir.
Bu uygulamanın uluslararası geçerliliği olması nedeniyle
Bitki Sağlık Sertifikası önemli bir belgedir. Bu belgenin
ihracat sırasında Gümrük İdarelerine ibrazı zorunludur.
d) Hayvansal Ürünlerle İlgili Sağlık Sertifikası
İhracatçıların canlı hayvan, hayvansal maddeler ve deniz
ürünleri ihracatında, bu ürünlerin insan ve hayvanlara geçebilen
hastalıklardan temiz olduğunu gösterir "Sağlık Sertifikaları'nı
temin etmeleri gerekmektedir.
Canlı hayvan, hayvansal maddeler ve deniz ürünleri ile
ilgili yedi ayrı belge bulunmakta olup, her biri için de
yetkili kurum Tarım İl Müdürlükleridir.
İhracata konu mala göre değişen belgeler şunlardır: Canlı
hayvanlar için "Hayvanların Orijin ve Veteriner Sağlık Sertifikası",
hayvansal ürünlerde "Hayvani Maddeler İçin Veteriner Şahadetnamesi",
AB'ne yönelik süt ürünleri ihracatında "IMA1 Sertifikası"
ve deniz ürünleri için "Model I ve Model II Sertifikaları".
Model I; "Taze, Soğutulmuş veya Dondurulmuş Balık, kabuklu
Deniz Hayvanı, Taze Yumuşakçalar (canlı veya ölü), Deniz
kestanesi, Mürekkep Balığı, Deniz Memelileri, Kurbağa ve
Etleri İle İlgili Sağlık Sertifikası'nı; Model II ise "Deniz
ve tatlı su Ürünlerinin Tuzlanmış, Salamura Edilmiş, Kurutulmuş,
Füme Edilmiş, Hazır ve Konserve Şekilleriyle, Balık Yağları
ve Deniz Memelilerine Ait Ürünlerle İlgili Sağlık Sertifikası"nı;
Etler ve yenilen sakatatlar ile insan gıdası olarak kullanılan
maddeler için uluslararası orijin ve veteriner Sağlık Sertifikası'nı;
deri, yün ve insan gıdası olarak kullanılmayan hayvan maddeleri
için uluslararası orijin ve Sağlık Sertifikası'nı ifade
etmektedir.
İhracatçının matbu dilekçe, teknik yardım ücretinin yatırıldığına
dair makbuz ve Yurtiçi Sevk Raporu ile Koruma ve Kontrol
Genel Müdürlüğüne bağlı ihracatla Yetkili Tarım İl Müdürlüklerine
müracaat etmesiyle işlem başlamış olur.
İl Müdürlüğünden ilgili veteriner ya da kontrolörce Hükümet
Genelgesine uygun olarak canlı hayvanlar tartılır, cinsiyetleri
tespit edilir, alıcı ülkelerin talepleri doğrultusunda laboratuar
analizleri yapılarak raporlar düzenlenir. Bu işlemler sonrası
ortalama üçer nüsha belge tanzim edilmektedir.
e) Analiz Raporu Gerektiren Ürünler
Halı Ekspertiz Raporu: Eski Eserler Mevzuatı
uyarınca, eski eser niteliği taşıyan malların ihracı yasaktır.
Ülkemizden ihraç edilen el halılarının eski eser niteliğinde
olup olmadığını belirlemek için ilgili mal, ihracatçının
bağlı bulunduğu Oda'ca ekspertiz işlemine tabi tutulur.
Bu işlem için bir dilekçe ile Oda'ya başvurulur. Tayin edilen
iki Oda eksperi (yolcu beraberinde götürülenler için beş
halıya kadar bir eksper) ve Oda memuru nezaretinde kontrol
edilen halıların yeni olması halinde, değer tesbiti de yapılarak
mühürlenir.
Tanzim edilen raporun bir sureti Gümrük İdarelerine ibraz
edilmek üzere ihracatçıya verilir.
Oda'ca ekspertize tabi tutulan halıların eski olduğunun
saptanması halinde, Türk İslam Eserleri Müzesi'nce ikinci
bir ekspertiz işleminden geçirilir. Halıların eski eser
olmadığını gösteren rapora istinaden Oda'ca ilk raporda
yer alan hususlar da belirtilerek Gümrük İdarelerine ibraz
edilmek üzere rapor sureti ihracatçıya verilir.
Hediyelik Eşya İhracatında Ekspertiz Raporu: Ülkemizden
ihraç edilen bakırdan ve pirinçten mamul hediyelik eşyaların
ihracı, Eski Eserler kanunu gereğince ilgili müze eksperlerince
ekspertize tabi tutulmakta ve bunun sonucuna göre düzenlenen
rapora göre Gümrük İdarelerince ihracına izin verilmektedir.
Bu tür bir malı ihraç edecek kişilerin, bağlı bulunduğu
Oda'ya bir dilekçe ile başvurmaları gerekmektedir.
Lületaşı Pipo İhracatında Ekspertiz Raporu: 1972
tarihli Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın Talimatı uyarınca
ham lületaşının yurtdışına gönderilmesini önlemek amacıyla,
ihraç edilecek lületaşı mamulleri ekspertize tabi tutulmaktadır.
Ekspertiz işlemi için ihracatçı, bağlı bulunduğu Oda'ya
fatura ve bir form ile başvurmaktadır. Ekspertiz komitesi
nezaretinde lületaşı mamulleri, ileri derecede işlem görmüş
olması ve "Türk Elişi Sanatının" estetiğinden yoksun bulunmaması
gibi hususlar dikkate alınarak incelenmektedir. İncelendikten
sonra ambalajlanan mamuller, Bölge Ticaret ve Sanayi Müdürlüğü
ve Oda tarafından mühürlenerek, Gümrük İdarelerine teslim
edilmek üzere tanzim edilen bir rapor ile birlikte ihracatçıya
verilir.
f) Kotaya Tabi Ürünler: İhraç ürününüz "Hazır Giyim
ve Tekstil" ürünleri ise ve ABD ve Kanada'ya yönelik ihracat
yapıyorsanız, kota uygulaması söz konusu olabilmektedir.
Kotaya tabi ürün ihracatı için;
*İlgili İhracatçı Birliklerinden KOTA talebinde bulunulmalıdır.
*(Kota'dan pay alınır ise) İhracat taahhüdü altına girilmektedir.
İhracat bağlantısının kurulmasından hemen sonra, Gümrük
ve yükleme işlemlerinden önce, Gümrük Beyannamesi ile kayıt
için ilgili İhracatçı Birliği'ne başvurulmalıdır.
Hazır giyim ve tekstil ürünlerinin hepsinde kota uygulanmamaktadır.
İhraç edilecek ülkeye göre kota uygulanan ürün kategorileri
farklı olabilmektedir. Bu konuda güncel bilgiler İlgili
İhracatçı Birliklerinden temin edilebilmektedir.
KOTA dağıtımı Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın gözetiminde
İhracatçı Birlikleri tarafından yürütülmektedir.
7- İhracatın Yapılacağı Ülkeye Göre Belgeler;
ABD Anlaşmaları kapsamında bulunan tüm kategorilerde gönderilecek
her ihracat partisinde, ABD Gümrük Makamlarınca, ülkemiz
ve ABD arasında 10.01.1987 tarihinde imzalanan vize Anlaşması
uyarınca vize aranmakta ve vize evrakı bulunmayan malların
ABD'ne girişine kesinlikle izin verilmemektedir.
Kanada Anlaşması kapsamında bulunan tüm kategorilerde gönderilecek
her ihracat partisinde, Kanada Gümrük Makamlarınca, Ülkemiz
ve Kanada arasında 20 Mayıs 1987 tarihinde imzalanan Anlaşma
uyarınca, İhracat Bilgi Belgesi aranmakta ve anılan belgeyi
taşımayan yüklemelerin Kanada'ya girişine kesinlikle izin
verilmemektedir.
İHRACI ÖN İZNE BAĞLI MALLAR LİSTESİ
| Madde |
İzni Veren Kurum |
Yasal Dayanak |
| Harp, silah ve mühimmatı (Spor ve av tüfekleri hariç)
|
Milli Savunma Bakanlığı |
3.1.1940 tarih ve 3763 sayılı Türkiye'de Harp Silahı
ve Mühimmatı Yapan Hususi Sanayi Müesseselerinin Kontrolü
Hakkında Kanun |
| Afyon ve haşhaş kellesi |
Sağlık Bakanlığı |
12.6.1933 tarih ve 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin
Murakabesi Hakkında Kanun |
| Uyuşturucu maddeler ve 1972 tarihli Protokolle değiştirilen
1961 tarihli Uyuşturucu Maddeler Tek Sözleşmesi, 1971
tarihli Psikotrop Maddelere İlişkin Sözleşme ve 1988
tarihli Uyuşturucu ve Psikotrop Maddelerin Yasadışı
Trafiğinin Önlenmesine İlişkin Birleşmiş Milletler
Sözleşmesi kapsamındaki mallar |
Sağlık Bakanlığı |
24.6.1933 tarih ve 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin
Murakabesi Hakkında Kanun ve 1972 tarihli Protokolle
değiştirilen 1961 tarihli Uyuşturucu Maddeler Tek
Sözleşmesi, 1971 tarihli Psikotrop Maddelere İlişkin
Sözleşme ve 1988 tarihli Uyuşturucu ve Psikotrop Maddelerin
Yasadışı Trafiğinin Önlenmesine İlişkin Birleşmiş
Milletler Sözleşmesi |
| Tehlikeli Atıkların Sınırlarötesi Taşınımının ve
Bertarafının Kontrolüne İlişkin Basel Sözleşmesi Kapsamındaki
mallar |
Çevre Bakanlığı |
15.5.1994 tarih ve 21935 sayılı RG'de yayımlanan
7.3.1994 tarih ve 94/5419 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
ile onaylanmış Tehlikeli Atıkların Sınırlarötesi Taşınımının
ve Bertarafının Kontrolüne İlişkin Basel Sözleşmesi
|
| Yaban domuzu, kurt, çakal, tilki, sansar, porsuk
ile yılanlar, kaplumbağa ve kertenkelelerin canlı
ve cansız halde ve bunların tanınabilir parçaları
ile bunlardan mamul konfeksiyon |
Orman Bakanlığı |
13.4.1990 tarih ve 20491 sayılı RG'de yayımlanan
8.3.1990 tarih ve 90/234 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
|
| Gübreler (Kimyevi gübreler hariç) |
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı |
13.1.1965 tarih ve 11905 sayılı RG'de yayımlanan
19.12.1964 tarih ve 6/4090 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile 27.12.1924 tarih ve 2/1771 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı |
| Tohumlar (Orman ağacı tohumları hariç) |
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı |
21.8.1963 tarih ve 308 sayılı Tohumlukların Tescil
Kontrol ve Sertifikasyonu Hakkında Kanun |
| Su ürünlerinden su ürünleri avcılığını düzenleyen
esaslar çerçevesinde avlanması yasak olan cins ve
nitelikteki su ürünleri (sülükler dahil) |
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı |
22.3.1971 tarih ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu
|
| Yarış atları |
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı |
7.6.1926 tarih ve 904 sayılı Islahı Hayvanat Kanunu
|
| Yem Kanunu kapsamına giren yemler |
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı |
29.5.1973 tarih ve 1734 sayılı Yem Kanunu |
| Zirai mücadele ilaç ve aletleri |
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı |
15.5.1957 tarih ve 6968 sayılı Zirai Mücadele ve
Zirai Karantina Kanunu |
| Veteriner ilaçları |
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı |
1262 sayılı İspençiyarı ve Tıbbi Müstahzarlar Kanununa
Yeniden Bazı Hükümler İlavesine Dair 3940 sayılı Kanun
|
| İhracat amacıyla doğadan elde edilmesi kontenjanla
veya başka herhangi bir kayıtla sınırlandırılan doğal
çiçek soğanları
|
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı |
22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı İhracat Rejim
Kararı |
| Damızlık büyük ve küçük baş hayvan |
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı |
22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı İhracat Rejim
Kararı
|
| Şeker |
T. Şeker Fab. Gen. Müd. |
22.6.1956 tarihli ve 6747 sayılı Şeker Kanunu
|
| “Kimyasal Silahlar Sözleşmesi Eki Liste-1”de yer
alan kimyasal maddelerin (GTİP ve CAS tescil numaraları
ilişikte belirtilen) sadece araştırmayla ilgili,
tıbbi, farmasötik ve koruyucu amaçlarla anılan
Sözleşme”ye taraf devletlere ihracı
|
İhracatçı Birlikleri kanalıyla Dış Ticaret Müstetarlığı
(İhracat Genel Müdürlüğü) |
Kimyasal ilahların Geliştirilmesinin, Üretiminin,
ve Kullanımının Yasaklanması ve Bunların İmhası ile
İlgili Sözleşmenin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna
Dair 04.04.1997 tarih ve 4238 sayılı Kanun” ve İhracat
97/27 sayılı Tebliğ,
|
İHRACI YASAK MALLAR LİSTESİ
| MADDE |
YASAL DAYANAK
|
| 1-Kültür ve tabiat varlıkları (Eski
eserler) |
21.7.1 983 tarih ve 2863 sayılı
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu |
| 2-Hint keneviri |
24.6.1933 tarih ve 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin
Murakabesi Hakkında Kanun |
| 3-Tütün tohumu ve fidesi |
9.5.1969 tarih ve 1177 sayılı Tütün ve Tütün Tekeli
Kanunu |
| 4-Tiftik keçisi |
7.6.1926 tarih ve 904 sayılı Islahı Hayvanat Kanunu |
| 5-İhracı izne bağlı mallar listesinde yer alan türler
hariç bütün av ve yaban hayvanları (canlı ve cansız
olarak ve tanınabilir en küçük parçaları ile bunlardan
mamul konfeksiyon) |
13.4.1990 tarih ve 20491 sayılı RG.’de yayımlanan
8.3.1990 tarih ve 90/234 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı |
| 6-Ceviz, dut, kiraz, armut, erik, porsuk, dışbudak,
karaağaç ve ıhlamur adlı ağaç türlerinin kütük, tomruk,
kereste, kalas ve taslak olarak ihracı |
11.5.1974 tarih ve 14883 sayılı RG’de yayımlanan
24.4.1974 tarih ve 7/8186 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı |
| 7-Ozon Tabakasının Korunmasına Dair Viyana Sözleşmesi
ile bu sözleşmeye ait protokoller ve değişiklikler
kapsamındaki ihracat |
6.6.1990 tarih ve 3655 ve 3656 sayılı Kanunlarla
uygun bulunan ve 8.9.1990 tarih ve 20629 sayılı RG’de
yayımlanan 1.8.1990 tarih ve 90/733 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı ile onaylanan Ozon Tabakasının Korunmasına
Dair Viyana Sözleşmesi ile Ozon Tabakasını İncelten
Maddelere Dair Montreal Protokolü, 27.9.1994 tarih
ve 4042 sayılı Kanunla uygun bulunan ve 28.12.1994
tarih ve 22155 sayılı RG’de yayımlanan 8.11.1994 tarih
ve 94/6214 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile onaylanan
Ozon Tabakasını İncelten Maddelere Dair Montreal Protokolü
Değişikliği (Londra Değişikliği) |
| 8-İhracatı yasak olan doğal çiçek soğanları |
22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı İhracat Rejim
Kararı |
| 9-Odun ve odun kömürü |
22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı İhracat Rejim
Kararı |
| 10-Sığla (liquidambar orientalis) |
22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı İhracat Rejim
Kararı |
| 11-Yalankoz (pterocarya carpinifolia) |
22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı İhracat Rejim
Kararı |
| 12-Datça hurması (Phoenix the ophrasti crenter) |
22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı İhracat Rejim
Kararı |
| 13-Zeytin, incir, fındık, antep fıstığı, asma
(sultani çekirdeksiz) fidanları |
22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı İhracat Rejim
Kararı |
| 14-Kimyasal Silahlar Sözleşmesi Eki Liste-1’de yer
alan kimyasal maddelerin (GTİP ve CAS tescil numaraları
ilişikte belirtilen) anılan Sözleşme’ye taraf olmayan
devletlere ihracı |
Kimyasal Silahların Geliştirilmesinin, Üretiminin
ve Kullanımının Yasaklanması ve Bunların İmhası ile
İlgili Sözleşme’nin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna
Dair 4.4.1997 tarih ve 4238 sayılı Kanun |
| 15- Salep (toz, tablet ve her türlü formda) |
22.12.1995 tarih ve 95/7623 sayılı İhracat Rejim
Kararı |
8- İhracatta Kullanılan Uluslararası Dökümanlar
a) Sevk Belgesi (Konşimento - Bıll Of Ladıng)
Tren, uçak veya gemi ile yapılan taşımacılıkta kullanılan
ve malın taşımak üzere teslim alındığını ve varış noktasında
konşimento sahibine teslim edileceğini gösteren kıymetli
evrak niteliğinde bir belgedir.
Konşimento'da bulunması gereken zorunlu unsurlar
şunlardır:
Düzenleyen kimsenin imzası (Taşıyan veya onun yetkili kıldığı
kişi)
Taşıyanın adı ve soyadı veya ticaret ünvanı
Taşınan malın cinsi, ölçüsü (sayı, uzunluk vs.) markası,
ve diğer özelliklerine ait bilgiler
Tanzim tarihi ve yeri
Kaç nüsha olarak düzenlendiği
Zorunlu olmasa da konşimentoda bulunması önemli olabilecek
unsurlar ise şunlardır;
Kaptanın adı
Yükletenin adı
Gönderilenin adı
Geminin adı ve uyruğu
Yükleme limanı
Boşaltma limanı
Navlun
Diğer kayıtlar
Konşimento genelde deniz taşımacılığında kullanılmaktadır.
Hava taşımacılığında ise aynı anlamda ve benzer bilgileri
içeren konşimentolar kullanılmaktadır. Kara taşımacılığında
ise "Yük Senedi" kullanılmaktadır.
b) Sigorta Belgesi: CIF veya CI teslim şekline göre
yapılan ihracatta söz konusu olmaktadır. İthalatçının verdiği
bilgiler ve talimat doğrultusunda ve ithalatçı hesabına
ihracatçı tarafından yaptırılmaktadır.
Dış ticarette, söz konusu olan ticari mal rizikolara karşı
sigorta ettirilmiş olmaktadır.
c) Ticari Faturalar:
Fatura: satılan bir malın niteliği, ölçüsü
ile birim satış fiyatını ve toplam bedeli gösteren bir belge
olmaktadır. Satıcı tarafından düzenlenmekte ve alıcıya verilmektedir.
Proforma fatura: Anlaşma safhasında ihracatçı
tarafından malın birim fiyatının, özelliklerinin ve satış
şartlarının yer aldığı, bilgi verme amacını güden bir teklifname
niteliğindeki faturadır.
Orjinal fatura: Satış işleminin gerçekleşmesinden
sonra düzenlenen bir faturadır.
Orjinal fatura satış sözleşmesini belgeleyen veya satış
sözleşmesinin var olduğuna dair kesin karine oluşturan bir
belgedir.
İthalat veya ihracatta, gümrük işlemlerinin yapılması ve
vergilerin hesaplanması için orjinal fatura gerekmektedir.
Orjinal fatura ihracatçı tarafından banka aracılığı ile
ithalatçıya gönderilmektedir.
d) Navlun Faturası: CF veya CIF satışta, navlun
satıcı tarafından ödenmektedir. Mal ile ilgili satış faturasında,
navlun tutarı mal bedeline dahil olarak veya ayrı olarak
gösterilebilmektedir. Bu faturaya Navlun Faturası denmektedir.
Akreditif, mal bedeli ile birlikte navlun bedelini de içeriyorsa,
konişmento ve diğer sevk belgesi üzerinde "Navlunu ödenmiştir"
kaydının bulunması gerekmektedir.
e) Diğer Belgeler: Yukarıda belirtilen belgelerden
başka ülke mevzuatına, malın özelliğine ve satış sözleşmesine
göre başka belgeler de zorunlu olabilmektedir. Bunlar;
Menşe şahadetnamesi: İhracatçının bağlı bulunduğu
Ticaret Odası tarafından tasdik edilen ve ihraç konusu malın
menşeini, yani imal edildiği veya üretildiği ülkeyi gösteren
belgedir. (Bu belge Harçlar Kanunu'na ekli 8 sayılı tarifeye
göre harca tabidir.)
Genelleştirilmiş Preferanslar Sisteminin sağladığı tavizli
gümrük oranlarından yararlanılması için preferans tanıyan
ülkelere yapılacak ihracatta özel bir menşe şahadetnamesi
( Form-A) düzenlenmesi gerekmektedir.
Çeki listesi: Çeki Listesi, hangi taşıta
ne kadar mal yüklendiğini, her birim, paket, çuval, vs.
ağırlığı içermektedir. Gümrük idarelerince ve hasar halinde
sigorta şirketlerince istenebilmektedir.
ATR dolaşım belgesi: AB ülkelerine yapılan
ihracatta düzenlenen belgedir. İhracatçı ülkenin gümrük
idaresi tarafından düzenlenmektedir ve ithalatçıya gümrük
indiriminden yararlanma hakkını vermektedir.
Bu belgeler ihracatçının bağlı bulunduğu Ticaret Odası
tarafından tasdik edilmektedir.
EUR.1 belgesi: Türkiye ile EFTA Ülkeleri
arasında mevcut olan Serbest Ticaret Anlaşması gereği, EUR.I.
Belgeleri, EFTA Üyesi Ülkelere (İsviçre, Norveç, İzlanda
ve Lihtenştayn) yapılan ihracatta aranan belgedir.
Ayrıca, Türkiye'nin Avrupa Birliği ile demir çelik ürünlerinde
(AKÇT ürünleri) parafe ettiği Serbest Ticaret Anlaşması
kapsamı ürünlerin ihracatında EUR-1 Belgesinin düzenlenmesi
gerekmektedir.
Bu belge, TOBB- Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'ne bağlı
ihracatçının üyesi olduğu Oda'larca tasdiklenmektedir.
Bu belgenin temininde başvuru ve onay mercii ihracatçının
bağlı bulunduğu Oda'dır. Önce EUR.I. formu temin edilerek
doldurulur ve buna dilekçe, gerçek fatura (Maliye Bakanlığı'ndan
onaylı kontrol makbuzu veya noter tasdikli ticari fatura)
ve talepname eklenerek Oda'ya müracaat edilir.
Sağlık sertifikası: İhraç konusu malın sağlık
koşullarına uygun olup olmadığını gösteren belge niteliğindedir.
Tarım, Orman ve Köyişleri Bakanlığı ya da Üniversitelerin
ilgili bölümlerinden alınmaktadır.
Analiz raporu: Tahlili gerektiren, özellikle
gıda ve kimyasal maddelerde gerekli bir rapordur.. Genelde
üniversitelerin ilgili bölümlerince hazırlanmaktadır.
Koli müfredat listesi: Koliye ait faturaya
sığmayacak kadar kapsamlı bilgiler bu listeye dökülmektedir.
Gümrüklerce ve hasar halinde sigorta şirketlerince talep
edilmektedir.
9- Meslek Kuruluşlarınca Tasdik Edilen Belgeler (İhracatçı
Birlikleri, Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Odaları,
Sanayi Odaları, Deniz Ticaret Odaları) Şunlardır;
A- ATR
B- Menşe Şehadetnamesi
C- GSP'ye Göre Menşe Şehadetnamesi (Form A)
D- EUR-1 Belgesi
10- Gümrük Çıkış İşlemleri
- Sunulacak belgelerin hazırlanması ve temini
- Belgelerin ilgili çıkış gümrüğüne verilmesi
- İhraç konusu malın tek tip gümrük beyannamesinde
belirtilen hususlarla uygunluğunun tespiti için muayene
edilmesi. İlgili Gümrük İdaresinde Beyanname üzerindeki
bilgilerle belgeler karşılaştırılır ve bu aşamada ihraç
konusu malın muayenesi ve yüklenmesi için ilgili belgeler
muayene memuruna verilir. İhraç konusu malların bulunduğu
yere gidilerek, beyannamede belirtilen hususlara uygunluğunun
tespiti için muayene işlemi yerine getirilir.
- Muayene işlemi tamamlandıktan sonra malın yüklenmesi.
Malın Beyannamede belirtilen hususlara uygunluğu tespit
edildikten sonra kolcu nezaretinde yükleme işlemine başlanır.
Bu arada, ilgili nakil vasıtasına yüklenen ihraç konusu
mal kurşun mühür altına alındıktan sonra, nakliyeci firma
tarafından tanzim edilen karne veya manifestoların, ilgili
memurlar tarafından beyannameye uygunluğu tetkik edilerek
tescil işlemi yapılır ve araç yurt dışına sevkedilir.
- Tek tip gümrük beyannamesinin kapatılması ve nüshaların
ilgili mercilere gönderilmesi
Karne veya manifestonun tescil işlemi yapıldıktan sonra,
Beyanname üzerinde gerekli açıklamayı veren kolcu beyannameyi
ilgili muayene memuruna iade eder.
- Çıkış işlemini yapan Gümrük İdaresi kapı veya liman gümrük
idaresine eşyayı taşıyan kara nakil aracının sınırı geçmesi,
liman gümrük idaresinde ise eşyanın gemiye yüklenmesini
takiben beyanname kapatılarak nüshalar ilgili mercilere
gönderilir.
- Çıkış işlemleri iç gümrükle yapılıyorsa eşyayı taşıyan
aracın fiilen yurtdışına çıkışının yapıldığı Kapı Gümrük
İdaresince teyit edilmesini müteakip, iç gümrük idaresi
Tek Tip Gümrük Beyannamesini kapatarak nüshaların ilgili
mercilere gönderilmesi işlemi yapılır.
11- Tek Tip Gümrük Beyannamesine; Ürüne, İhracat Şekline
ve Ülkeye Göre Eklenmesi Gereken Belgeler:
- Fatura
- Çeki listesi (eğer gerekli ise)
- Bitkiler ve bitkisel ürünler için "Bitki Sağlık Sertifikası"
- Hayvansal ürün ihracatında Hayvanların Orijin ve Veteriner
Sağlık Sertifikası
- Zorunlu Standarda tabi ürünlerde "Standart Kontrol Belgesi
"
- Orman ürünleri için üretim yerinden verilmiş nakliye
tezkeresi
- Eşyanın yükleneceği nakil aracının geleceğini belirtir
acenta veya kumanya belgesi (gerekirse)
- İhracı ilgili kurumların iznine tabi ürünlerde izin belgesi
- Tekele tabi etyalar için bu idarece verilen nakliye tezkeresi
- Diğer belgeler, ( ATR dolaşım belgesi, Euro.1. Belgesi
v.b.)
- Ekspertiz Raporu,
- Kıymetli eşya veya tarihi eser olacak nitelikteki ürünler
için ekspertiz raporu
Kaynak : http://www.gumruk.gov.tr/
