Karayolu Taşıma Kanunu
Kanun
No. 4925
Kabul
Tarihi: 10.7.2003
BİRİNCİ KISIM
Başlangıç Hükümleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1. — Bu Kanunun amacı;
karayolu taşımalarını ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde
düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı,
acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı
ve kargo işletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarını belirlemek,
taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarını
ve sorumluluklarını saptamak, karayolu taşımalarının, diğer
taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı
olarak hizmet vermesini ve mevcut imkânların daha yararlı
bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır.
Kapsam
MADDE 2. — Bu Kanun kamuya açık
karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarını,
taşımacıları, taşıma acentelerini, taşıma işleri komisyoncularını,
nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini, taşıma işlerinde
çalışanlar ile taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç,
gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar.
Ancak, özel otomobillerle
ve bunların römorklarıyla yapılan taşımalar, genel ve katma
bütçeli dairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler
ve kamu iktisadî teşebbüslerine ait otomobillerle yapılan
taşımalar, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait motorlu taşıt ve
bunların römorkları ile yapılan taşımalar, lastik tekerlekli
traktörlerle çekilen römorklarla yapılan taşımalar bu Kanun
hükümlerine tâbi değildir.
İl sınırları içerisindeki
taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımaların
düzenlenmesi il ve ilçe trafik komisyonları ile işbirliği
yapılmak suretiyle ilgili valiliklere, belediye sınırları
içerisindeki şehiriçi taşımalar belediyelere bu Kanuna göre
düzenlenecek yönetmelik esasları dahilinde bırakılabilir.
Uluslararası anlaşmalar
ile savaş hali, sıkıyönetim, olağanüstü hal ve doğal afet
durumlarında uygulanacak hükümler saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3. — Bu Kanunda geçen;
Bakanlık : Ulaştırma
Bakanlığını,
Taşıma işleri : Taşımacılık,
acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı ve
kargo işletmeciliğini,
Taşıma işleri işletmecisi
: Taşıma işlerinde faaliyette bulunacak taşımacı, acente,
taşıma işleri komisyoncusu, nakliyat ambarı ve kargo işletmecisini,
Sorumluluk sigortası
: Bu Kanunun 18 inci maddesiyle ihdas edilen zorunlu karayolu
taşımacılık malî sorumluluk sigortasını,
Taşıma : Yolcunun
taşıta bindiği veya eşyanın taşımacıya teslim edildiği yerden
varış noktasına götürülmesini,
Taşımacı : Taşımacı
yetki belgesine sahip olan ve kendi nam ve hesabına taşımayı
bir ücret karşılığı üstlenen gerçek veya tüzel kişiyi,
Eşya (yük) : İnsandan
başka taşınabilen canlı veya cansız her türlü nesneyi,
Kalkış noktası : Yolcunun
taşıta bindiği veya eşyanın taşımacıya teslim edildiği yeri,
Varış noktası : Yolcu
bileti veya taşıma senedinde gösterilen, yolcu veya eşyanın
götürülmek istendiği yeri,
Gönderen : Eşyayı
taşımacıya teslim eden, gönderileni belirleyen ve taşıma senedini
imzalayan kişiyi,
Gönderilen : Sevk
irsaliyesi, taşıma irsaliyesi ve taşıma senedinde belirtilen
eşyanın teslim edileceği kişiyi,
Acente : Ticarî mümessil,
ticarî vekil, satış memuru veya müstahdem gibi bağımlı bir
sıfatı olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak belirli bir yer
veya bölge içinde daimî surette bir veya birden fazla taşımacıyı
ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmeyi ve onlar adına
taşıma sözleşmesi yapmayı meslek edinen kişiyi,
Taşıma işleri komisyoncusu
: Ücreti karşılığında kendi namına ve bir müvekkil hesabına
eşya taşıtmayı meslek edinmiş kişiyi,
Nakliyat ambarı :
Bir veya birden fazla gönderenden toplu veya parça başı eşyanın
teslim alınarak işletmecinin gözetimi ve denetimi altında
yükleme, boşaltma, depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene
teslim gibi hizmetlerin yapıldığı yeri,
Nakliyat ambarı işletmecisi
: Bağımsız bir işyerinin kullanma hakkına sahip olan ve eşyayı
teslim alarak kendi gözetim ve denetimi altında; yükleme,
boşaltma, depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene teslim
gibi hizmetleri yerine getiren, taşımayı yapan veya yaptıran
ve bundan doğacak sorumluluğu üstlenen kişiyi,
Kargo : Tek parçada
en fazla yüz kilogramı geçmeyen genellikle ambalaj ve kap
içerisinde olan küçük boyutlu koli, sandık, paket gibi parça
eşyayı,
Kargo işletmecisi
: Bağımsız bir işyerinin kullanma hakkına sahip olan ve kargoyu
teslim alarak kısa sürede gönderilene ulaştırmak amacıyla
kendi gözetimi ve denetimi altında yükleme, boşaltma, depolama,
istifleme, aktarma ve gönderilene teslim gibi hizmetleri yerine
getiren, taşımayı yapan veya yaptıran ve bundan doğacak sorumluluğu
üstlenen kişiyi,
Yolcu : Taşıtı kullanan
sürücü ile hizmetliler dışında taşıtta bulunan kişileri,
Tehlikeli yük : Bu
Kanuna göre düzenlenecek yönetmelikte tehlikeli olarak kabul
edilen yükü,
Parça başına taşıma
: Bir veya birden çok gönderenin aynı veya birbirinden ayrı
gönderilene ait eşyaların taşınmasını,
Yolcu bileti : Yolcunun
taşınması yükümlülüğünü içeren, yönetmelikte öngörülen şekil
ve şartları ihtiva eden ve yolcuya verilmesi zorunlu belgeyi,
Şehirlerarası taşıma
: Herhangi bir ilin herhangi bir noktasından veya yerleşim
biriminden başlayıp diğer bir ilin herhangi bir noktasında
veya yerleşim biriminde biten taşımaları,
Uluslararası taşıma
: Türkiye'den veya Türkiye'ye karayoluyla; Türkiye üzerinden
karayoluyla transit, Türkiye'ye denizyolu, demiryolu ve havayolu
ile gelip karayolundan üçüncü ülkelere yapılan taşımaları,
Düzenli sefer : Belirli
bir zaman ve ücret tarifesine göre, tespit edilmiş bir güzergâhta
önceden açıklanmış yerleşme birimleri arasında yapılan taşımaları,
Arızî sefer : Aynı
taşıtla bütün güzergâh boyunca aynı yolcu grubunun taşınması
ve kalkış noktasına geri getirilmesi şeklindeki kapalı kapı
seferleri ile gidişi dolu, dönüşü boş veya gidişi boş, dönüşü
dolu seferleri,
Mekik sefer : Birden
fazla gidiş ve dönüş seferinde aynı kalkış yerinden aynı varış
yerine önceden gruplandırılmış yolcuların taşınmasını,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Taşımada Genel Kurallar
Genel kural
MADDE 4. — Taşımalar; ekonomik,
seri, elverişli, güvenli, çevreye kötü etkisi en az ve kamu
yararını gözetecek tarzda serbest rekabet ortamında gerçekleştirilir.
Yetki belgesi alma zorunluluğu ve taşıma hizmeti
MADDE 5. — Taşımacılık, acentelik
ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo
işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi
alınması zorunludur.
Taşımacılık, acentelik
ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo
işletmeciliği yetki belgesi alınabilmesi için taşıma işleri
işletmecilerinin meslekî saygınlık, malî yeterlilik ve meslekî
yeterliliğe sahip olması gerekmektedir. Bu maddeye ilişkin
usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. 18.1.1954 tarihli
ve 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu hükümleri saklıdır.
Taşımacılara, yetki
belgesinden ayrı olarak taşımalarda kullanılacak taşıtların
niteliğini ve sayısını gösteren taşıt belgesi ile taşımacının
taşıt belgesinde kayıtlı her taşıt için düzenlenen ve taşıtta
bulunması gereken taşıt kartı verilir.
Taşıma işleri işletmecilerinin
sayısı, yolcu ve eşya kapasitesi, taşıtların durumu, güvenlik
veya benzeri nedenlerle Bakanlık, yetki belgelerinin verilmesinde
sınırlamalar ve yeni düzenlemeler getirebilir.
Tehlikeli yük taşıyan
taşıtlar ve bunların bağlı olduğu taşımacılar, taşıyacakları
yüklerin özelliğine uygun olduğunu gösteren bilgi ve belgelere
dayanarak birinci fıkrada belirtilen yetki belgesinden ayrı
olarak ilgili mercilerden ayrıca izin almakla yükümlüdürler.
Taşımacılar, taşıma
hizmetlerini kabul edilebilir bir neden olmaksızın veya zorunlu
haller dışında yapmaktan kaçınamazlar ve taşıma hizmetinden
herkesin her zaman yararlanmasını sağlamak zorundadırlar.
Taşımalar, diğer taşımacılar
veya üçüncü şahıslar tarafından engellenemez.
Taşımacının sorumluluğu
MADDE 6. — Yolcu ve eşya taşımaları,
kanunlara ve taşımacı ile yolcu ve gönderen arasındaki sözleşmelere
uygun olarak yapılır. Yolcu taşımaları biletsiz veya taşıma
sözleşmesiz, eşya taşımaları taşıma senetsiz yapılamaz.
Taşımacı, acentesinin
acentelik sıfatıyla yapmış olduğu bu Kanun kapsamındaki faaliyet
ve işlemlerden müteselsilen sorumludur.
Taşımacı, yolcu ve
eşyanın güvenlik içinde taşınmasından sorumludur. Yolcu ve
gönderenler de taşımacının güvenlik yönünden almış olduğu
tedbirlere uymak zorundadırlar.
Taşımacı, çevre kirliliğini
önleme, çevre ve insan sağlığını koruma amacıyla yürürlüğe
konulan mevzuat hükümlerine uymak zorundadır.
Taşımacının yükümlülüğü
MADDE 7. — Taşımacı, yolcuların
sağlıklı, rahat ve güvenli bir yolculuk yapmasını sağlayacak
tedbirleri almak, yolcu ve eşyayı taahhüt ettiği yere kadar
götürmekle yükümlüdür.
İlgili mevzuat hükümlerine
uygun bir taşıtı, nitelikli şoför ve hizmetli personeli sefere
göndermek, şoförlerin sürücü belgelerinin bulunup bulunmadığını
araştırmak, teknik şartlara uymayan taşıtların trafiğe çıkmasına
engel olmak, güzergâh mesafesini dikkate alarak yeteri kadar
şoför bulundurmak, taşıt kartları olmayan ve bu Kanunda öngörülen
sorumluluk sigortası bulunmayan taşıtları trafiğe çıkarmamak
hususunda taşımacı gereken özeni ve duyarlılığı göstermek
zorundadır.
Karayolları alt yapısı,
işletilmesi, trafiği, doğal afetler, meteorolojik şartlar
ile arıza ve kaza hali dahil, beklenmeyen sebeplerle ilgili
olarak ortaya çıkan ve taşımanın devamına engel olan sebeplerin,
belirsiz bir beklemeyi mecburî kılması veya varış noktasına
kadar gerekli zamanın bir katından daha fazla beklemeyi gerektirmesi
halinde, imkân olduğu takdirde taşımacı bir başka güzergâhı
izleyerek taşımayı tamamlamak, aksi halde yolcuyu güzergâh
üzerinde yolcunun dilediği bir yere kadar götürmek veya yolcu
ve eşyayı hareket noktasına geri getirmekle yükümlüdür.
Bu gibi hallerde,
yolcunun ve eşya sahibinin bütün hakları saklı olup, taşımacılar
herhangi bir ek ödeme veya benzeri talepte bulunamazlar.
Eşya için taşıma senedindeki
hükümler uygulanır.
Taşımacılar altışar
aylık süre ile yılda en az iki kez şoförlerinin ceza puanı
durumunu Emniyet Genel Müdürlüğünden öğrenmek ve ceza puanı
yüksek olan şoförlerle ilgili, eğitim ve iç denetim yönünden
gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.
Gönderenin sorumluluğu
MADDE 8. — Gönderen, eşyanın
varış noktası, cinsi, miktarı ve nitelikleri ile diğer önemli
bilgileri tam ve doğru olarak taşımacıya bildirmek zorundadır.
Yanlış ve eksik bildirmelerden doğacak her türlü sorumluluk
gönderene aittir. Taşımacı, bir ihbar veya şüphe halinde yetkili
ve görevlilerin huzurunda eşyayı kontrol ettirebilir.
Acente, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği
yapanların sorumluluğu
MADDE 9. — Acenteler ve taşıma
işleri komisyoncuları bu sıfatla yapmış oldukları faaliyet
ve işlemlerden taşımacı ile müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapanlar, eşyayı teslim
aldığı andan teslim edinceye kadar, eşyanın tamamı ve kısmen
kaybından ve vuku bulacak hasarından, korunması ve taşınmasından,
güvenliği ve düzenliliğini sağlamaktan, çevre kirliliğini
önleme ve insan sağlığını koruma konusundaki kurallara uymaktan
sorumludur.
Taşıma yasağı
MADDE 10. — Acentelik ve taşıma
işleri komisyonculuğu yetki belgesine sahip olanlar taşımacı
yetki belgesi almadan kendi nam ve hesaplarına taşıma yapamaz
ve yaptıramazlar.
Taşıma işleri komisyoncularının,
kendi namlarına eşya taşıtabilmeleri için bu taşımaları bir
müvekkil hesabına yapmaları zorunludur.
Yolcu taşımacılığında
komisyonculuk yapılamaz.
Ücret ve zaman tarifeleri
MADDE 11. — Düzenli yolcu ve
eşya taşımaları, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ücret
tarifeleri, yetki belgesi sahiplerince geçerlilik süresi de
belirtilmek suretiyle hazırlanır ve Bakanlığa bildirilir.
Ücret tarifelerine
uyulması ve bu tarifelerin görülebilecek şekilde işyeri, terminal
ve bilet satış yerlerine asılması ve taşıtlarda bulundurulması
zorunludur.
Yolcu ve eşya taşıma,
yükleme, boşaltma, depolama ve aktarma hizmetleri de dahil
olmak üzere ücret tarifelerinin, ülke ekonomisi ve kamu yararı
aleyhine sonuç vermesi ve aşırı ücret uygulanması veya rekabet
ortamının bozulması halinde ve gerektiğinde taban ve tavan
ücretleri Bakanlıkça tespit edilebilir.
Ücret tarifeleri başlangıç
ve bitiş noktaları arasında gidiş ve dönüşte aynı şekilde
düzenlenir. Değişik fiyat tarifesi uygulanamaz.
Düzenli yolcu ve eşya
taşımaları zaman tarifesine tâbidir. Taşımacılar tarafından
geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanan zaman
tarifeleri, Bakanlıkça onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.
Taşımacılar zaman
tarifelerine uymak ve tarifelerini görülebilecek şekilde işyeri,
terminal ve bilet satış yerlerinde bulundurmak zorundadırlar.
Ücretsiz ve tarife
altı uygulamalarına ilişkin esaslar yönetmelikte düzenlenir.
İKİNCİ KISIM
Uluslararası Taşımalar
BİRİNCİ BÖLÜM
Uluslararası Taşımaların
Kapsamı ve Taşıma Yetkisi
Uluslararası taşımaların kapsamı
MADDE 12. — Uluslararası yolcu
ve eşya taşımaları;
a) Türkiye'ye karayoluyla
veya demiryoluyla herhangi bir hudut kapısından giren veya
Türkiye'nin herhangi bir limanına denizyolu ile gelen karayolu
taşıtlarıyla yapılan transit taşımaları,
b) Türkiye'ye demiryolu,
denizyolu veya havayoluyla gelen ve varış noktasından karayolu
taşıtlarıyla üçüncü ülkelere yapılan taşımaları,
c) Türkiye'den karayolu
taşıtları ile diğer ülkelere yapılan taşımaları,
d) Diğer ülkelerden
karayolu taşıtları ile Türkiye'ye yapılan taşımaları,
Kapsar.
Taşıma yetkisi
MADDE 13. — 12 nci maddenin (a)
bendindeki taşımaları, uluslararası ikili ve çok taraflı karayolu
taşıma anlaşmalarına göre taşıma yapmaya yetkili veya Bakanlıkça
izin verilmiş yabancı plâkalı taşıtlar ile uluslararası taşımalar
için Bakanlıktan yetki belgesi almış taşımacılara ait taşıtlarla
yapılabilir.
12 nci maddenin (b)
bendindeki taşımalar, Bakanlıktan uluslararası taşımacı yetki
belgesi almış taşımacılar tarafından yapılır. Yabancı plâkalı
taşıtlara ise Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı
ile taşıma yetkisi verilebilir.
Yukarıdaki fıkralarda
taşıma yetkisi verilen taşıtların, hangi ülkelere hangi kara
hudut kapısı, deniz limanı, hava alanı veya limanı, demiryolu
istasyonu veya garından taşıma yapacağı Bakanlıkça belirlenir.
12 nci maddenin (c)
ve (d) bentlerindeki taşımalar uluslararası taşımacı yetki
belgesine sahip taşımacılar ile ikili ve çok taraflı karayolu
taşıma anlaşmalarına göre izin verilmiş veya Bakanlıkça özel
izin belgesi verilmiş yabancı taşımacılara ait taşıtlarla
yapılabilir.
Yabancı plâkalı taşıtlar,
Türkiye sınırları dahilindeki iki nokta arasında taşıma yapamazlar.
İKİNCİ BÖLÜM
Yasak Haller, Taşımaların
Düzenlenmesi, Geçiş Ücretleri
Yasak haller
MADDE 14. — Zorunlu hallerde
sınır mülkî idare amirince verilecek izin dışında, ilgili
kanunlara ve taşımacı ile yolcu ve gönderen arasındaki sözleşmelere
aykırı olarak, yolcu ve eşya sınır kapılarına taşınamaz, buralarda
aktarmaları yapılamaz, eşya depolanamaz ve yolcular sınır
kapısından yaya geçerek başka bir taşıta binemezler.
Taşımaların düzenlenmesi
MADDE 15. — Türkiye'ye veya Türkiye
üzerinden karayoluyla yapılacak transit taşımalarda, yurt
içi taşımaları aksatmamak ve Türkiye üzerinden yapılan uluslararası
taşımaları daha düzenli ve süratli kılmak amacıyla, gerektiğinde
diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve tamamlayıcı olmak
üzere alt yapının fiziksel sınırları, güzergâhların belirlenmesine
ilişkin mevzuat çerçevesinde, kota sistemi uygulanabilir.
Karayolu taşıma anlaşması
olmayan ülkelerin taşımada kullanacağı taşıtlar Bakanlıkça
verilecek izne tâbidir.
Geçiş ücretleri
MADDE 16. — Karayolunun bakımı,
korunması ile karayolu ve taşımanın yönetimine ilişkin giderlere
katkıda bulunmak üzere yabancı plâkalı araçlardan geçiş ücretleri
alınır.
Köprü, tünel ve otoyol
ücreti gibi karayolu alt yapısının kullanılmasından alınan
ücret ile eşya ve taşıtlar için yapılan hizmetlerin ücretleri,
bu geçiş ücretlerine dahil değildir.
Bakanlık, geçiş ücretlerini
tespit etmeye, artırmaya, indirmeye veya kaldırmaya yetkilidir.
Ülkemizin taraf olduğu
uluslararası anlaşmaların hükümleri saklıdır.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Sorumluluk ve Sigorta
BİRİNCİ BÖLÜM
Yolcu Taşımalarında
Sigorta, Sigorta Zorunluluğu, Sigorta Tarifeleri
Sorumluluk
MADDE 17. — Şehirlerarası ve
uluslararası yolcu taşımacıları; duraklamalar dahil olmak
üzere yolcunun kalkış noktasından, varış noktasına kadar geçecek
süre içinde meydana gelecek bir kaza nedeniyle yolcunun ölümü,
yaralanması ya da eşyasının zarara uğramasından dolayı sorumludur.
Zorunlu karayolu taşımacılık malî sorumluluk sigortası
MADDE 18. — Taşımacılar, yolcuya
gelebilecek bedenî zararlar için bu Kanunun 17 nci maddesinden
doğan sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadır. Ancak,
Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık gerekli gördüğü
takdirde, tespit edeceği yabancı ülkelerde ortaya çıkabilecek
zararları teminat kapsamı dışında tutabilir.
Zorunlu karayolu taşımacılık
malî sorumluluk sigortasını yaptırmakla yükümlü olan taşımacı;
kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin
kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş
olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten veya hak sahibinin
veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat
ederse sorumluluktan kurtulur.
Sorumluluktan kurtulamayan
taşımacı, kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu
ispat ederse, durum ve şartlara göre tazminattan indirim yapılabilir.
Sorumluluk sigortasına
ilişkin sigorta genel şartları Hazine Müsteşarlığınca onaylanır.
Sorumluluk sigortası tarife ve talimatları Hazine Müsteşarlığının
bağlı olduğu Bakanlıkça tespit edilir ve Resmî Gazetede yayımlanır.
Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık tarifeyi serbest
bırakmaya yetkilidir.
Bu Kanunda öngörülen
karayolu taşımacılık malî sorumluluk sigortası Türkiye'de
karayolu motorlu araçlar zorunlu malî sorumluluk sigortası
branşında ruhsatı bulunan sigorta şirketleri tarafından yapılır.
Hak sahiplerinin çokluğu ve zorunlu malî sorumluluk sigortası
MADDE 19. — Hak sahiplerinin
tazminat alacakları, sigorta sözleşmesinde öngörülen teminattan
fazla ise hak sahiplerinden her birinin sigortacıya karşı
yöneltebileceği tazminat talebi, teminat tutarının tazminat
alacakları toplamına olan oranına göre indirime tâbi tutulur.
Başka tazminat taleplerinin
bulunduğunu bilmeksizin hak sahiplerinden birine veya birkaçına
kendilerine düşecek olandan fazla ödemede bulunan iyiniyetli
sigortacı, yaptığı ödeme çerçevesinde diğer hak sahiplerine
karşı da borcundan kurtulmuş sayılır.
Meydana gelen zarar
öncelikle taşımacının sorumluluk sigortasından karşılanır.
Bu sorumluluk sigortası ile karşılanamayan zararlar için 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre yapılması zorunlu
olan malî sorumluluk sigortasına müracaat edilir.
Tazminatın azaltılması veya kaldırılması sonucunu doğuran haller
MADDE 20. — Sigorta sözleşmesinden
veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan
ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması
sonucunu doğuran haller hak sahiplerine karşı ileri sürülemez.
Ödemede bulunan sigortacı,
sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine
göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği
oranda taşımacıya rücu edebilir.
Doğrudan doğruya talep hakkı
MADDE 21. — Hak sahipleri, sorumluluk
sigortasında öngörülen sınırlar içinde doğrudan doğruya sigortacıya
karşı talepte bulunabilirler.
Kaza sonucu ihbar ve zararların ödenmesi
MADDE 22. — Sorumluluk sigortası
tazminatına yol açan olay, sigorta ettiren veya hak sahibi
tarafından öğrenildiği tarihten itibaren otuz iş günü, olay
yurt dışında meydana gelmişse altmış işgünü içinde sigorta
şirketine ihbar edilir.
Sigorta ettiren; kazaya,
zarara veya olayla ilgili olarak açılacak davalara ilişkin
bilgi ve belgeleri sigorta şirketine vermekle yükümlüdür.
Sigortacılar, hak
sahibinin kaza veya zarara ilişkin belgeleri sigortacıya ilettiği
tarihten itibaren, sekiz iş günü içinde sorumluluk sigortası
sınırları içinde kalan miktarı hak sahibine ödemek zorundadır.
Sigortanın ispatı
MADDE 23. — Sigorta şirketleri,
şekli ve kapsamı Bakanlığın uygun görüşü ve Hazine Müsteşarlığının
bağlı bulunduğu Bakanlığın onayı ile belirlenip Türkiye Sigorta
ve Reasürans Şirketleri Birliğince bastırılacak sorumluluk
sigortası belgesini, poliçe ile birlikte sigorta ettirene
vermek zorundadır. Poliçede araçların plâka numaraları belirtilir
ve her araç için sorumluluk sigortası belgesi düzenlenir.
Taşımacılar sorumluluk
sigortası belgelerini araçlarında bulundurmak zorundadır.
Sorumluluk sigortası belgesi bulunmayan araçlar sigorta teminatı
sağlanıncaya kadar trafikten men edilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Zamanaşımı, Yetkili
Mahkemeler ve İcra Daireleri
Zamanaşımı
MADDE 24. — Bu Kanuna göre yapılan
sorumluluk sigortası sözleşmelerinden doğan her türlü tazminat
davası, hak sahibinin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği
tarihten itibaren iki yıl ve her halde zarara neden olan olay
tarihinden itibaren on yıl sonra zamanaşımına uğrar.
Dava, cezayı gerektiren
bir fiilden doğmakta ve 765 sayılı Türk Ceza Kanununda bu
fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörülmekte ise
tazminat davasında bu ceza zamanaşımı uygulanır.
Sorumlu kişi hakkındaki
zamanaşımını kesen sebepler, sigorta şirketi hakkında da uygulanır.
Sigorta şirketi hakkında zamanaşımını kesen sebepler sorumlu
kişi hakkında da uygulanır.
Sorumluluk sigortasında
tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları kendi
yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek
kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına
uğrar.
Yetkili mahkeme ve icra daireleri
MADDE 25. — Sigorta sözleşmesinden
doğan anlaşmazlıklar, tazminat ve rücu talepleri nedeni ile
açılacak davalarda ve icra takiplerinde yetkili mahkeme veya
icra daireleri; sigorta şirketinin veya şubesinin, sigorta
sözleşmesini yapan acentenin, sigortalının, hak sahibinin,
rücu edilenin ikametgâhındaki veya zarara yol açan olayın
meydana geldiği yerdeki mahkeme ve icra daireleridir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Çeşitli Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Cezalar
İdarî para cezaları
MADDE 26. — Bu Kanunun;
a) 5 inci maddesine
göre yetki belgesi almadan taşıma işinde faaliyette bulunanlara
beşmilyar lira,
5 inci maddesinin
beşinci fıkrasına aykırı davranan taşımacılara beşyüzmilyon
lira,
5 inci maddesinin
altıncı fıkrasına göre taşıma hizmetini yapmaktan kaçınan
taşımacılara dörtyüzmilyon lira,
5 inci maddesinin
yedinci fıkrasına aykırı davranarak bir taşımacının diğer
bir taşımacının taşıma faaliyetini engellemesi halinde dörtmilyar
lira,
b) Bilette tayin edilen
yeri başka bir kimseye verenler veya 6 ncı maddesine aykırı
davranarak yolcu taşıyanlardan, her yolcu için taşıma ücretinin
beş katı tutarı, taşıma senedi olmaksızın eşya taşıyanlardan
birmilyar lira,
c) 6 ncı maddesinin
birinci fıkrasına aykırı davranan taşımacılara üçyüzmilyon
lira, üçüncü ve dördüncü fıkralarına aykırı davranan taşımacılara
beşyüzmilyon lira,
d) 7 nci maddesinin
birinci fıkrasına aykırı davranan yolcu taşımacılarına birmilyar
lira, ikinci fıkrasına aykırı davranan taşımacılara beşyüzmilyon
lira, altıncı fıkrasına aykırı davranan taşımacılara üçyüzmilyon
lira,
e) 10 uncu maddesine
aykırı davranan acente ve taşıma işleri komisyoncularına üçmilyar
lira ,
f) 11 inci maddesine
aykırı davranarak ücret tarifesi düzenlemeyenlere beşyüzmilyon
lira, ücret tarifelerine uymayan veya değişik ücret tarifeleri
uygulayanlara beşyüzmilyon lira, bunun dışında ikinci fıkraya
aykırı davrananlara ikiyüzmilyon lira,
Zaman tarifesine uymayanlara
ikiyüzmilyon lira, zaman tarifelerini görülebilecek şekilde
işyeri, terminal ve bilet satış yerlerinde bulundurmayanlara
yüzmilyon lira,
g) 13 üncü maddesine
aykırı olarak yabancı plâkalı taşıtların Türkiye sınırları
dahilindeki iki nokta arasında taşıma yapması halinde, taşıt
sahibine veya şoförüne birmilyar lira,
h) 14 üncü maddesine
aykırı davrananlara beşyüzmilyon lira,
ı) 18 inci maddesi
hükümlerine göre sorumluluk sigortası yaptırmayan taşımacılara
birmilyar lira,
18 inci madde hükümlerine
göre sorumluluk sigortası yapmaktan kaçınan sigorta şirketlerine,
ödenmesi gereken sigorta priminin on katı tutarında,
i) 22 nci maddesinin
ikinci fıkrasına uymayan ve yükümlülükleri yerine getirmeyen
taşımacılara beşyüzmilyon lira,
j) 31 inci maddesinin
ikinci fıkrasında sayılan belgeler üzerinde tahrifat yapan
taşımacılara beşmilyar lira,
k) 32 nci maddesine
aykırı olarak terminal ve ara durak dışında yolcu indirip
bindiren taşımacılara üçyüzmilyon lira,
Para cezası verilir.
Ceza uygulaması
MADDE 27. — Eylemin başka bir
suç teşkil etmesi halinde, 26 ncı madde ile verilen para cezaları,
diğer kanunlardaki suçların takibine ve cezaların uygulanmasına;
bu Kanunda ve yönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma
ve iptal gibi idarî müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil
etmez.
Birden fazla suçun
bir arada işlenmesi halinde her suç için ayrı ceza uygulanır.
Suç ve ceza tutanakları
MADDE 28. — Bu Kanunda yazılı
suçlara ilişkin idarî para cezalarına dair tutanakların düzenlenmesi
ve tahsiline ait usul ve esaslar Maliye Bakanlığının görüşü
alınarak hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.
Para cezalarının ödenme süresi
MADDE 29. — Ödeme derhal yapılmadığı
taktirde para cezalarının, tutanağın tebliği tarihinden itibaren
1 (bir) ay içerisinde ödenmesi gerekir. 1(bir) ay içerisinde
ödenmeyen cezalar için her ay %5 (yüzdebeş) faiz uygulanır.
Aylık faizin hesaplanmasında ay kesirleri tam ay sayılır.
Bu suretle bulunacak tutar cezanın iki katını geçemez. İlgilisine
tebliğ edilmeyen tutanakların tebliğinde 2918 sayılı Karayolları
Trafik Kanununun 116 ncı maddesi hükümleri uygulanır.
Süresinde ödenmeyen
para cezaları için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
Bu para cezaları,
Maliye Bakanlığının sayman mutemetlerine, mal sandıklarına
veya Bakanlıkça yetkili kılınmış personele ödenebileceği gibi
banka, posta çeki veya kredi kartı ile de ödenebilir. Maliye
Bakanlığı kredi kartı ile tahsilat yapılmasına izin vermeye,
tahsilatın saymanlık hesaplarına aktarılmasına ilişkin süreleri
ve diğer usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.
Para cezalarına itiraz ve suçlarda tekerrür
MADDE 30. — Para cezalarına karşı
tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içerisinde yetkili idare
mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen kararlar
kesindir.
Bu Kanunda belirtilen
suçların işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde aynı nitelikte
üç defa suç işlediği tespit edilen gerçek ve tüzel kişilere,
işlediği suçların cezalarının toplamının on katı para cezası
verilir ve taşıt şoförünün yurt içi taşımalarda ticarî araç
kullanım belgesi, yurt dışı taşımalarda da uluslararası sürücü
sertifikası bir yıl süreyle askıya alınır.
İKİNCİ BÖLÜM
İdarî Müeyyideler
Belge alma şartlarının kaybedilmesi ve tahrifat
MADDE 31. — Yetki belgesi alma
şartlarından herhangi birinin taşınmadığının sonradan anlaşılması
veya faaliyet sırasında bu şartlardan herhangi birinin kaybedilip
de verilen süre içerisinde giderilmemesi halinde yetki belgeleri
iptal edilir.
Yetki belgeleri, taşıt
belgeleri veya taşıt kartı üzerinde tahrifat yapan yetki belgesi
sahiplerine idarî para cezası verilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Son Hükümler
Terminal
MADDE 32. — Düzenli seferli yolcu
taşımalarında kalkış ve varışların bir terminalden yapılması
esastır. Ancak yeri ve zamanı önceden belirlenen ve nitelikleri
yönetmelikte tespit edilen ara duraklarda da yolcu indirmesi
ve bindirmesi yapılabilir.
Yolcu taşımacılarının,
en az bir yolcu terminaline bağımsız olarak veya birlikte
sahip olmaları veya bu terminalin kullanma hakkını haiz olmaları
zorunludur. Aynı terminalden, nitelik ve niceliğine göre birden
fazla taşımacı yararlanabilir. Eşya taşımacılığında terminal
bulundurma zorunluluğu aranmaz. Terminallerin özellikleri
yönetmelikle belirlenir.
Ücretler
MADDE 33. — Verilecek yetki belgeleri
ve taşıt kartlarından ücret alınır. Ücreti alınmadan yetki
belgeleri ve taşıt kartları verilmez. Yetki belgesinin yenilenmesinde
ve zayiinde ücretin % 50'si alınır. Unvan değişikliği, adres
değişikliği ve benzeri nedenlerle süresi bitmeden yenilenen
belgelerden ücret alınmaz.
Bu ücretler, her takvim
yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi
Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükmü uyarınca tespit
ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.
Bakanlık, görev alanına
giren hizmetleri yerine getirmek için, merkezde Bakanın onayı
ile döner sermaye işletmesi kurabilir. Döner sermaye miktarını
belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. İşletmenin görevleri,
gelirleri, işleyişi, denetimi ve diğer hususlar yönetmelikle
belirlenir.
Yönetmelik
MADDE 34. — Bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden itibaren altı ay içinde;
a) Taşımacılık, acente
ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo
işletmeciliği yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak
şartlar, verilecek yetki belgeleri ve taşıt belgeleri, her
belge türü için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların
yaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde
öngörülecek hususları,
b) Belgelerin geçerlilik
süreleri, geri alınması ve uygulanacak idarî müeyyideleri,
c) Taşımacı, acente
ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo
işletmeciliği yapacakların yükümlülükleri, bagaj ve taşımanın
yardımcı hizmetleri,
d) Zaman ve fiyat
tarifelerinin düzenlenmesi, yolcu bileti ve taşıma senedinin
şekil ve muhtevasını,
e) Taşıma işlerinde
çalışan şoför ve diğer görevlilerde aranacak şartlar ve nitelikleri,
f) Taşıma hizmetlerinin
denetimi ve belge taleplerinin incelenmesi ile ilgili esasları,
g) Ücretsiz ve tarife
altı uygulama esasları,
h) Kanunun uygulanmasıyla
ilgili diğer esas ve usulleri,
Düzenleyen yönetmelikler
Bakanlıkça hazırlanarak Resmî Gazetede yayımlanır.
Yetki devri
MADDE 35. — Bakanlık, bu Kanun
gereğince yerine getirmekle yükümlü olduğu görev ve yetkilerinin
tamamını veya bir kısmını devredebilir. Devirle ilgili usul
ve esaslar çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde uygulanacak mevzuat
MADDE 36. — Bu Kanunda hüküm
bulunmayan hallerde, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 7397 sayılı Sigorta Murakabe
Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 1. — Bu Kanuna göre yürürlüğe
konulacak yönetmeliklerin yürürlüğe girdiği tarihten önce
yetki belgesi almış olanlar hariç, şehirlerarası eşya taşımacılığı
konusunda taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu
ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapan gerçek ve
tüzel kişiler başvurudaki şartlar aranmaksızın yönetmeliklerin
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde yetki
belgesi almak zorundadırlar. Zorunluluk halinde bu süre Bakanlıkça
altı aylık dönemlerle en fazla bir yıl uzatılabilir.
İlk defa yetki belgesi
almak isteyenlerin talep ettikleri yetki belgesi ile ilgili
faaliyette bulunduklarını belgelemeleri gerekmektedir. Belge
alma süresi bitiminden sonra müracaat edenlere bu Kanun ve
bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmelik hükümleri uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 2. — Geçici 1 inci maddede
öngörülen süre içerisinde yetki belgesi alan taşımacılar,
acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı
ve kargo işletmeciliği yapanlar yetki belgesi aldığı tarihten
itibaren iki yıl içerisinde durumlarını bu Kanun ve bu Kanuna
göre çıkarılacak yönetmeliğe uydurmak zorundadırlar.
GEÇİCİ MADDE 3. — Bu Kanunun yayımından
önce ayrı terminal izni alan veya ayrı terminal işleten gerçek
veya tüzel kişiler mevcut terminallerini işletmeye devam edebilirler.
Ancak, yönetmelikte
bulunan şartları bir yıl içerisinde yerine getirmek zorundadırlar.
Yürürlük
MADDE 37. — Bu Kanun yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 38. — Bu Kanun hükümlerini
Bakanlar Kurulu yürütür.
|
